MenuZamknij

WIADOMOŚCI

SPORT

„Przyrodnicze” nazwy miejscowości w regionie

Wiadomości: Region
Poniedziałek, 30 lipca 2018, 6:03
Aktualizacja: Wtorek, 31 lipca 2018, 7:29
Autor: Stanisław Firszt
Fot. Archiwum S. Firszta
W powiecie jeleniogórskim możemy znaleźć kilkanaście miejscowości, których nazwy wzięto od nazw zwierząt lub roślin. Te pierwsze to: Komarno (komar), Rybnica (ryba), Karpniki (karp), Kaczorów (kaczka) i Krogulec (krogulec).

Jest ich tylko pięć natomiast aż dwanaście należy do tej drugiej grupy. Są to: Pokrzywnik (pokrzywa), Jeżyny (jeżyny), Trzcińsko (trzcina), Krzaczyna (krzaki), Borowice (bór), Dąbrowica (dąbrowa), Modrzewie (modrzew), Sosnówka (sosna), Leszczyniec (leszczyna), Bukowiec (buk) i Grabarów (grab). Jak widać w tej grupie przeważają nazwy pochodzące od drzew. Nie wszystkie one mają średniowieczne pochodzenie słowiańskie. Większość to tłumaczenia nazw osad powstałych szczególnie w XIII i XIV wieku kiedy to na naszym terenie rozkwitało osadnictwo niemieckie. Jak przedstawia się to w odniesieniu do terenu całej Polski?

Okazuje się, że nazwy miejscowości można określić jako „odzwierzęce”, mają przewagę nad nazwami „odroślinnymi” i „odgrzybowymi”. Tych pierwszych jest aż 52, a drugich kolejno 36 i 2. Chodzi tylko o pierwowzory, nie mówiąc o nazwach pochodnych. W Polsce takich miejscowości jest tysiące.

Wśród nazw „odzwierzęcych” są takie, które dotyczą owadów, skorupiaków, ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków. Najliczniejszą grupę stanowią nazwy miejscowości od nazw ptaków. Użyto 24 nazwy, głównie nazwy gatunkowe oraz dziesiątki różnych wariantów pochodnych. Są wśród nich: czajka (pochodne: Czajki, Czajków, Czajkowo, Czajkowa, Czajków); czapla (pochodne: Czaple, Czaplinek, Czaplin); czyżyk (Czyżyki), dzięcioł (Dzięcioły), gęś (pochodne: Gąsinów, Gęsinowo, Gąsinów, Gąskowo); gawron (Gawrony); gil (Gilów); jarząbek (Jarząbki); jastrząb (pochodne: Jastrząb, Jastrzębik, Jastrzębie); kaczka (pochodne: Kaczki, Kaczkowo, Kaczorki, Kaczorów, Kaczów); kawka (pochodne: Kawka, Kawki); kruk (Kruków); kurka (pochodne: Kurki, Kurów, Kurowice, Kury); łabędź (pochodne: Łabędź, Łąbędzin, Łabądek); orzeł (Orłowo), ptak (pochodne: Ptaki, Ptaszkowo); rybitwa (Rybitwy); sikora (Sikory); ślepowron (pochodne: Ślepowron, Ślepowrony); słowik (Słowików); sokół (pochodne: Sokół, Sokolec, Sokole, Sokołów, Sokołowo, Sokoły, Sokołowsko); szpak (Szpaki); wróbel (pochodne: Wróblewo, Wróblin, Wróblowice); wrona (pochodne: Wrony, Wronów). Wśród tych nazw najwięcej , bo aż kilkadziesiąt jest miejscowości o nazwie Kurów i Sokołów.

Drugie miejsce wśród „odzwierzęcych” nazw miejscowości mają ssaki, bo użyto aż 18 ich nazw gatunkowych. Są to: dzik (pochodne: Dziki, Dzików, Dzikowiec, Dzikowo); jeż (pochodne: Jeże, Jeżewo, Jeżenice, Jeżów); koń (Konin); koza (pochodne: Kozy, Koziarnia, Kozice, Koziniec, Kózki, Koźlic, Kozłów, Kozłówka, Kozłowo, Kozły, Kozów); baran (pochodne: Barany); byk (pochodne: Byki, Byków, Bykownia, Byczków, Byczyna); kuna (pochodne: Kuny, Kunów, Kunki, Kunowa, Kunowice, Kunice); łania (Łania); lis (pochodne: Lisek, Lisów, Lisowice, Lisowo, Lisie, Liski); łoś (pochodne: Łoś, Łosie); niedźwiedź (pochodne: Niedźwiedź, Niedźwiedzia, Niedźwiednik, Niedźwiedzice); sarna (Sarnów); szczur (Szczury); tur (pochodne: Turów, Turowiec, Turowo, Tursko); wiewiórka (pochodne: Wiewiórka, Wiewiórki); wilk (pochodne: Wilki, Wilcza, Wilcze, Wilczęta, Wilczewo, Wilczyce, Wilczkowice, Wilków, Wilkowice, Wilkowie, Wilkownia, Wilkowisko, Wilkowyje); zając (pochodne: Zając, Zajączków, Zajączkowo); żubr (Żubry). Wśród tych miejscowości jest najwięcej Wilkowów, Wilkowic i Wilkowni, a także Kozłowów i Jeżowów. Na uwagę zasługuję nazwy od Tura, zwierzęcia, które wymarło w XVII wieku.

Trzecie miejsce wśród nazw miejscowości „odzwierzęcych” mają nazwy owadzie. Jest ich cztery: bąk (Bąki); giez (pochodne: Gzy, Gzów), owad (Owadów) i żuk (pochodne: Żuk, Żuków, Żukowice, Żukowo). Czwarte miejsce zajmują nazwy od ryb, których jest trzy: ryba (Rybnica); karp (pochodne: Karp, Karpniki, Karpie, Karpiska); leszcz (pochodne: Leszcze). Następne miejsca zajmują nazwy miast od nazw płazów i gadów. Jest takich nazw trzy: jaszczurka (Jaszczurówka); wąż (Węże) i żaba (pochodne: Żaba, Żabice, Żabiczyn, Żabiec, Żabin, Żabnik, Żabinek, Żabiny, Żabno i Żabnica).

Tylko jedna nazwa miejscowości pochodzi od skorupiaka. Jest to rak (pochodne: Raków, Rakowice, Rakowiec, Rakowo). Wśród tych ostatnich „odzwierzęcych” nazw miejscowości jeśli chodzi o ilość to prym wiodą Żabiny, Żabno i Rakowo.

Wśród „odroślinnych” nazw miejscowości najczęściej nazwy dotyczą obszarów leśnych i nazw różnych gatunków drzew. Jest ich aż 26: bór (pochodne: Bór, Bory, Borek, Borów, Borowice); gaj (pochodne: Gaj, Gajnik, Gajów, Gajowice, Gajowniki); las (pochodne: Laski, Leśna, Leśnica, Leśnice, Leśniki); podgaje (Podgaje); podlesie (Podlesie); puszcza (Puszcza); zalesie (Zalesie); brzoza (pochodne: Brzoza, Brzezina, Brzezinka, Brzeziny, Brzezinki, Brzóski, Brzozów, Brzozowiec, Brzozowo); buk (pochodne: Buk, Bukowice, Buków, Bukówek, Bukowiec, Bukowisko, Bukowno, Bukowo); cis (pochodne: Cis, Cisów, Cisowa, Cisowiec, Cisowo); dąb (pochodne: Dąb, Dąbek, Dąbie, Dąbi, Dąbkowice, Dąbrowa, Dąbrowica, Dąbrówka, Dąbrowy, Dąbrówki, Dębica, Dębno, Dębno, Dębina, Dębiny, Dębogórze, Dębowa, Dębowiec, Dębowo, Dębowina); grab (pochodne: Grab, Grabówka, Grabina, Grabinek, Grabiszyn, Grabno, Grabów, Grabowa, Grabowiec, Grabówno, Grabowo, Grabów); jarzębina (Jarzębina); jawor (pochodne: Jawor, Jawornik, Jaworzec, Jaworzna); jesion (pochodne: Jesionowa, Jesionka); jodła (pochodne: Jodłów, Jodłkowice, Jodłowiec, Jodłówka); kalina (pochodne: Kalina, Kalinki, Kalinów, Kalinowa, Kalinówka, Kalinowo); klon (pochodne: Klonów, Klonowa, Klonowice, Klonowiec, Klony); lipa (pochodne: Lipca, Lipce, Lipie, Lipiny, Lipnica, Lipno); modrzew (pochodne: Modrzew, Modrzewek, Modrzewie); olcha (pochodne: Olcha, Olchowo, Olchowiec, Olsza, Olszynka, Olszany, Olszyna, Olszynka, Olszyny); sosna (pochodne: Sosnowiec, Sosnówka); topola (pochodne: Topola, Topolany, Topolice, Topolinek, Topolno); wierzba (pochodne: Wierzba, Wierzbica, Wierzbice, Wierzbno, Wierzbowo).

Innych nazw miejscowości „odroślinnych” jest poza tym osiem. Są to: kwiatki (pochodne: Kwiatki, Kwiatków, Kwiatkowice, Kwiatowice); malina (pochodne: Malina, Maliniak, Malinowo, Malinka); mech (Mchy); paproć (pochodne: Paproć, Paprocie, Paprotniki); trzcina (pochodne: Trzciniec, Trzcińsko); wrzos (pochodne: Wrzos, Wrzoski, Wrzosowa, Wrzosów, Wrzosowo, Wrzosy); rumianek (Rumianek); róża (Różana).

Nazw miejscowości „odgrzybowych” jest tylko dwie: grzyb (pochodne: Grzyb, Grzybino, Grzybki, Grzybów, Grzybowo, Grzybowa); huba (Huby). Najwięcej, bo kilkadziesiąt miejscowości to Grzybów.

Z tego zestawienia widać, że nazwy miejscowości w Polsce „odzwierzęce” i „odroślinne” i „odgrzybowe” wskazywać mogą na fakt, że nasz kraj przed wiekami, kiedy powstawały osady i nadawano im nazwy, musiał być mocno zalesiony. Część miejscowości powstawała na skraju lasów (najwięcej nazw: Laski, Zalesie), w których rosły dęby i graby (najwięcej nazw: Dąbrowa, Dąbrówka, Grabowo), w których rosły różne gatunki grzybów (najwięcej nazw: Grzybów) oraz żyły liczne gatunki zwierząt z których część mogła zagrażać ludziom (najwięcej nazw: Wilków, Wilkowice). Nad lasami latały ptaki, a najczęściej widziane były sokoły (najwięcej nazw: Sokołów). Są to oczywiście tylko przypuszczenia, ale stwierdzić można z całą pewnością, że nadawanie nazw osadom od nazw roślin i zwierząt było w dawnych wiekach powszechne, a dzisiaj mogą one dużo mówić o początkach każdej osady i okolicy w której je zakładano.

Czytaj również

Kartusze herbowe z basenów w Cieplicach

Rusza Akademia Przedsiębiorczości

Giełda tonie w błocie

Komentarze (7) Dodaj komentarz

~soclib 30-07-2018 6:45
Oby Torunia nie przemianowali na "Rydzykowo"
~Taa 30-07-2018 9:20
do: ~soclib (6:45)
A Polski na "Kaczystan".
~Student 3-02-2019 14:02
do: ~Taa (9:20)
Oho, 50+ grażyny z januszami sobie weszły na internety i śmierdzą "poczuciem humoru'' rodem z 2005 roku, bo "hehehehe kaczyński- kaczor hehehe rydzykowo hehe". Używanie internetu powinno być legalne dopiero tylko po zdaniu testów IQ, wtedy internet byłby czysty od takiej patologii.
~PaniKa 30-07-2018 14:07
Ciekawe :)
~no debil 30-07-2018 14:26
no, a Piechowice to z czego nazwa tej wiochy bo nijak to ma sie do mieszkancow
~ 31-07-2018 0:23
Ale dlaczego ten autor tegi artykułu nie napisał nic o historii? Pcha się na szkło z bzdetami. Szkoda klikać.
~Myślący 3-02-2019 13:52
do: ~ (0:23)
Bo artykuł miał być tylko o nazwach i ich rodzajach nie o historii, aż tak myślenie boli? Czasem aż strach zaglądać w sekcję komentarzy- zawsze się znajdzie kilku opóźnionych w rozwoju narzekaczy. Do książek a nie do klawiatury.

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Jak cieplickie ptaki odfrunęły na zawsze

20 lat temu zniknęło woj. jeleniogórskie

Marzena Machałek odpiera zarzuty

Zderzenie przy szpitalu

Areszt dla dilerów

Sonda

Są plany, aby zmienić nazwę powiatu jeleniogórskiego na karkonoski. Czy to dobry pomysł?

Oddanych
głosów
480
Tak
21%
Nie
72%
Nie wiem
7%