MenuZamknij

WIADOMOŚCI

SPORT

Premiera 66 lat po powstańczej klęsce. Niepokój sumienia

Wiadomości: JELENIA GÓRA
Niedziela, 3 października 2010, 21:57
Aktualizacja: Wtorek, 5 października 2010, 8:11
Autor: TEJO
Fot. TEJO
Jak z pomocą ascetycznych środków wyrazu stworzyć dzieło głębokie, które przedstawi jedną z największych tragedii narodowych Polaków bez otoczki patriotycznej, politycznej oraz ideologicznej? Odpowiedź na to pytanie dał Tadeusz Rybicki, który w Zdrojowym Teatrze Animacji wyreżyserował przemawiającą wizję zdarzeń uwiecznionych w „Pamiętniku z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego.

Pozycja znana z półki szkolnych lektur w rękach reżysera (na co dzień związanego z Teatrem Cinema) oraz aktorów ZTA odżywa zaskakującą wymową w zestawieniu z tym, do czego przyzwyczaiły Polaków sztampowe wizje Powstania Warszawskiego. Jest ono przedstawiane głównie jako czyn zbrojny w imadle polityczno-społecznym: z jednej strony Stalin i widmo komunizmu, z drugiej – perspektywa wolnej Polski z pomocą rządu emigracyjnego i państw zachodnich. Akowcy wybrali to drugie nie wiedząc, że zachodni sojusznicy już sprzedali Polskę imperium sowieckiemu. Nikt im nie pomógł i Warszawa padła.

U Rybickiego polityki nie ma. Nie ma powstańczych pieśni. Nie ma odniesień do kronik filmowych Armii Krajowej. Nie ma powielanych po tysiąckroć obrazów żołnierzy w zdobycznych mundurach, walczących, strzelających, wychodzących z kanałów, wchodzących na barykady, wreszcie umierających, czy to na polu chwały, czy też pod gruzami walącej się Warszawy.

Tadeusz Rybicki, sięgając po „Pamiętnik powstania warszawskiego” przypomniał tych, którzy w czasach hekatomby najkrwawszej insurekcji miejskiej II Wojny Światowej cierpieli najbardziej: anonimową ludność cywilną usiłującą zachować pozory normalności w mieście skazanym na druzgocącą klęskę.

Bohaterowie nie mają na ustach ani „Warszawskich dzieci”, ani „Marszu Woli”, ani „Hej chłopcy, bagnet na broń!”. Nie nucą nawet „Warszawianki”, a jedynie nabożną pieśń, którą fałszuje niemiłosiernie głucha lokatorka piwnicy. Kalectwo jest dla niej przy okazji zbawieniem, bo nie słyszy wycia syren i przerażających odgłosów nurkujących bombowców, wybuchających bomb: tego upiornego krzyku umierającego miasta. Gdzieś w tle – ironicznie – pobrzmiewa radio nastawione na niemiecką falę, a z głośnika sączy się „Humoreska” Dworzaka wyśpiewana językiem okupanta. Przeplatana ze współczesnym brzmieniem klarnetu w muzyce Mateusza Rybickiego.

Uosabiana przez piątkę aktorów ZTA (Dorotę Fluder, Katarzynę Morawską, Dorotę Bąblińską-Korczycką, Sławomira Mozolewskiego oraz Radosława Binka) grupa warszawiaków to symbol cierpiącej zbiorowości całej stolicy od 1 sierpnia do 3 października 1944 roku. Nie jest to jednak cierpienie „cierpiętnicze”, na pokaz. Tu nie ma martyrologii, za to – jak w posępnym koszmarze – w każdym kącie czai się widmo śmierci.

W toku narracji zdajemy sobie sprawę, że Białoszewski napisał ten pamiętnik ponad 20 lat po upadku powstania. W czasach, kiedy już wyrosło pokolenie Polaków, które nie doświadczyło wojennej klęski. Sama lektura tej pozycji to przede wszystkim szkicowane lakonicznym słowem obrazy okropności rozstrzelanego życia w zabijanej bombami stolicy. Widz współczesny ogląda to dzieło z jeszcze większym dystansem czasu i zaszłości nagromadzonych wokół powstańczej tematyki.

Ileż to rocznic tego wydarzenia, podczas których wciąż bije się w patriotyczne bębny patosu zapominając o smrodzie gnijących ciał, trupim odorze ziejącym z kanałów, ciągłym strachu przed śmiercią, wiecznym ukrywaniem się, chorobliwym nasłuchiwaniem odgłosów bombardowań! A to wszystko przy pozorach życia. Bo przecież żyć trzeba. I jeść trzeba: nieważne, że są to tłuste psy, czasem koty. W czasach, kiedy nie było komu pochować trupa ciotki z obawy przed podzieleniem jej losu, zacierają się granice normalności i nienormalności.

Reżyserem, chyba jak każdym rozsądnym Polakiem, targają przeciwności. Bo przecież Powstanie to z jednej strony heroizm bez równych sobie, a z drugiej – potworna zbrodnia wobec tych, którzy – mimo okupacji – nie chcieli z wojną mieć nic wspólnego: cywilów. Statystyki się nie oszuka: to właśnie takich zwykłych warszawiaków jak zbiorowy bohater „Pamiętnika” w mieście śmierci zginęło najwięcej. Oddali życie jako bezbronne ofiary zdziczałych band najeźdźcy.

Warto ten spektakl obejrzeć. Premiera wypadła dokładnie w rocznicę powstańczej klęski, która do dziś – choć minęło już 66 lat – gryzie sumienia wielu Polaków. I wprawdzie roztrząsanie, co by było, gdyby Powstania Warszawskiego nie było, jest już raczej zupełnie pozbawione sensu, krwawa ofiara zwykłych ludzi nie pozwala o tamtych dniach nikomu zapomnieć. Tadeusz Rybicki i zespół Zdrojowego Teatru Animacji tę pamięć odświeża.

Przed sztuką reżyser podziękował Pawłowi Domagale, dyrektorowi Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1, za udostępnienie auli jako miejsca premiery. Zdrojowy Teatr Animacji wciąż jest bowiem zespołem tułaczym z macierzystą sceną w remoncie. „Pamiętnik powstania warszawskiego” będzie można obejrzeć jeszcze w nadchodzący wtorek o godz. 11. Pozostaje mieć nadzieję, że ZTA zorganizuje także widowiska w porze popołudniowej.
Wśród widzów zauważyliśmy kilkoro uczestników warsztatów „Lato w teatrze”, które podczas wakacji miały miejsce w Zdrojowym, a także instruktorów z Wrocławia: Agnieszkę Kadłubowską i Wojciecha Badziaka.

Ogłoszenia

Czytaj również

Włodek Pawlik i orkiestra

FRAGMENTY. Sławomir Witkowski. Grafika  

Plener z energią

Komentarze (3) Dodaj komentarz

~rybcyk 3-10-2010 22:57
Małe sprostowanie,Mateusz Rybicki wykonał skomponowaną przez siebie muzykę na klarnecie i klarnecie basowym.
~paradise 4-10-2010 12:51
Świetny spektakl, o Powstaniu Warszawskim , nigdy dość pamięci o tych, którzy oddali młode życie za wolność. Wielkie dzęki dla twórców!
~Natalia 4-10-2010 20:29
2010-1944 = 66lat!!!!!!!!! albo ja czegoś tu nie rozumiem albo ta premiera miała miejsce rok temu.......

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Tak w szpitalu zachował się lekarz?

Jerzy Szymon Gaj (1960–2019) – spotkanie wspominkowe

Nowa kolekcja szkła artystycznego w Muzeum Karkonoskim

Kuchcikowo w SP 2

Giełda pod Muzeum

Sonda

Czy majątki żon i dzieci polityków również powinny być jawne?

Oddanych
głosów
337
Tak
78%
Nie
18%
Nie mam zdania
4%