MenuZamknij

WIADOMOŚCI

SPORT

Początki służb konserwatorskich

Wiadomości: Jelenia Góra
Poniedziałek, 17 czerwca 2019, 7:03
Aktualizacja: 16:08
Autor: Stanisław Firszt
Baszta Grodzka w Jeleniej Górze/fot. Internet
Fot. Archiwum S. Firszta
Istnienie służb konserwatorskich na terenie Jeleniej Góry i okolic jest dzisiaj zupełnie oczywiste. Nie wszyscy jednak wiedzą, że urzędową ochroną zabytków na naszym terenie zajęto się dopiero w 1972 roku. Do tego momentu sprawami tymi zajmowali się pracownicy ochrony zabytków z Wrocławia.

Znaczna odległość od urzędu oraz brak odpowiednich ludzi zajmujących się dziedzictwem historycznym w terenie powodował, że jego stan był opłakany. Wiele obiektów popadało w ruinę ponieważ nie miało żadnego gospodarza, a te które miały „gospodarzy” (PGR-y, szkoły, mieszkania prywatne) były również dewastowane przez wiele lat.

Powołanie Powiatowego Konserwatora Zabytków przy Wydziale Kultury Prezydium Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej miało uzdrowić tę tragiczną sytuację. Pierwszym powiatowym konserwatorem zabytków został Bronisław Podgarbi. Po roku wyjechał do Wrocławia, gdzie objął pełnienie obowiązków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W 1973 roku Powiatowym Konserwatorem Zabytków w Jeleniej Górze został Stefan Skibiński (1928 – 2007). Do jego obowiązków należało: sprawowanie opieki nad powierzonymi zabytkami, nadzór nad planami i działaniami użytkowników obiektów zabytkowych, wydawanie opinii i zaleceń, prowadzenie dokumentacji i rejestr zabytków, nadzór nad muzeami i opieka nad pomnikami walk i męczeństwa. Zaraz po objęciu urzędu dodano mu jeszcze wydawanie ocen, co do wartości i zachowania pozostałych na likwidowanych poniemieckich cmentarzach, obiektów (kaplice, grobowce, nagrobków) i istniejących tam drzewostanów.

Był to dla jednej osoby ogrom zadań właściwie nie do wykonania, a jeśli już to tylko wybiórczo i powierzchownie. Biorąc pod uwagę czasy, w których przyszło mu działać (prawa własności, brak funduszy), znalazł się on w bardzo trudnej sytuacji. Jak było tego za mało, w styczniu 1975 roku dodano mu nadzór nad zabytkowymi parkami, alejami i krajobrazami. Rozszerzono też w tym roku zakres opieki nad zabytkami o obiekty powstałe na przełomie XIX i XX wieku.

Ogrom zaniedbań i pracy do wykonania przerastał możliwości nawet fizyczne Stefana Skibińskiego, który starał się jak tylko mógł najlepiej wykonywać powierzone mu zadania. Opierał się głównie na współpracy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, Wojewódzkim Ośrodkiem Archeologiczno – Konserwatorskim (prowadził go Tadeusz Kaletyn) i Instytutem Historii Architektury Politechniki Wrocławskiej (kierował nim Jerzy Rozpędowski). Przy pomocy pracowników z Wrocławia, Stefan Skibiński zebrał podręczny księgozbiór pomocniczy w pracy konserwatorskiej i skompletował sprzęt fotograficzny. Siedzibą Powiatowego Konserwatora Zabytków był jeleniogórski ratusz (ostatnia kondygnacja). Tam też mieściło się jego biuro, pracownia, archiwum i magazyn zbiorów.

Przez prawie trzy lata swojej pracy Stefan Skibiński zdołał zgromadzić wiele teczek z dokumentacją dotyczącą poszczególnych zabytków, wykonał ok. 2000 fotografii tych obiektów (negatywy przechowywał w specjalnych albumach). W magazynie podręcznym zgromadził średniowieczne naczynia i ich fragmenty pochodzące z nadzorów archeologicznych, które osobiście prowadził na ul. Kopernika i Grodzkiej, a także na Rynku.

W latach 1973 – 1974, z inicjatywy Stefana Skibińskiego, powstało siedem Izb Pamięci Narodowej, w tym jedna wojskowa, w Pałacu Schaffgotschów w Cieplicach Śląskich Zdroju, prowadzona przez Zbigniewa Buniewicza, przeniesiona następnie do budynku na ul. Staromiejskiej.

Utworzono też na Dolnym Śląsku społeczny ruch ochrony zabytków. Na naszym terenie istniała Jeleniogórska Komisja Opieki nad Zabytkami działająca przy PTTK.

Doceniając zasługi Stefana Skibiński ego dla ochrony zabytków w 1975 roku, to właśnie na terenie mu podległym odbył się Zjazd Opiekunów Zabytków z całego województwa wrocławskiego.

Wszystko to zawaliło się wraz ze zmianą administracji kraju i z utworzeniem województwa jeleniogórskiego. Przy tworzeniu nowych struktur służb konserwatorskich zupełnie pominięto Stefana Skibińskiego i zebraną przez niego dokumentację. Stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na województwo jeleniogórskie objęła Jadwiga Skibińska (1928 – 2008). Nic ją nie łączyło ze Stefanem Skibińskim, oprócz zbieżności nazwisk (!).

Nikt nie przejął dokumentacji i zabytków od Stefana Skibińskiego, które zgromadził pełniąc obowiązki Powiatowego Konserwatora Zabytków i nikt się nimi nie przejmował, a on sam czekał, aż się ktoś po nie zgłosi. Po latach (w latach 90.XX wieku) część zabytków archeologicznych przejęło Muzeum Okręgowe w Jeleniej Górze (dzisiaj Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze), w którym pracował później przez kilka lat.

W czasie istnienia województwa jeleniogórskiego (w latach 80. XX w.) Stefan Skibiński, z ramienia wojewody zajmował się opieką nad pomnikami walk i męczeństwa. Zgromadzoną na ten temat bardzo bogatą dokumentację archiwalną przechowywano w drewnianych barakach, przy ul. Muzealnej (dzisiaj jest to teren Prokuratury). Niestety w czasie remontu ulic J. Matejki i Muzealnej zalano asfaltem istniejące tam hydranty przeciwpożarowe (!!!), a pechowo parę tygodni później w tych barakach wybuchł pożar i strawił całą tę dokumentację.

Wojewódzki Konserwator Zabytków w Jeleniej Górze musiał zaczynać wszystko praktycznie od zera.

Twoja reakcja na artykuł?

1
10%
Cieszy
1
10%
Dziwi
1
10%
Nudzi
5
50%
Smuci
0
0%
Złości
2
20%
Przeraża

Ogłoszenia

Czytaj również

Kiedy Cieplice były europejskim kurortem

Renowacja ozdoby cieplickiej świątyni

Radny KO: Szyszko już, a kiedy reszta?

Komentarze (9) Dodaj komentarz

~fabio 17-06-2019 8:24
Z której strony jest zrobione zdjęcie baszty? Nijak nie mogę dopasować.
tomek44 17-06-2019 9:29
do: ~fabio (8:24)
Od Placu Wyrzyńskiego. Jakbyś stał placami do Muzycznego Radia. Tych budynków z tyłu już nie ma. Szkoda bo fajnie wyglądały.
~DJ 17-06-2019 10:22
do: tomek44 (9:29)
Od Placu Wyrzyńskiego, powiadasz?
rymcycymcy 17-06-2019 16:20
do: ~DJ (10:22)
Wyrzyński, to ten co został papieszem ! :)
~Przeciwko idiotom 17-06-2019 17:42
do: ~fabio (8:24)
Zacznij częściej używać mózg i przestaniesz zadawać takie durne pytania.
~wild country 17-06-2019 10:23
te całe wkz to sprawdzają się jedynie w gnojeniu poszukiwaczy i utrudnianiu życia przy remontach właścicielom zabytkowych budynków.
~Grześ 17-06-2019 11:04
Całe nieszczęście jakie tylko mogło spaść na Jelenią Górę , spadło właśnie po utworzeniu województwa. To wtedy poniszczono wszelkie dowody na historyczną ciągłość tych ziem. Zlikwidowano stare często bardzo cenne z punktu historycznego poniemieckie cmentarze, poburzono resztki pomników. Za wszelką cenę próbowano udowodnić piastowskość tych ziem i pominąc tych paręset lat panowania Cechów, Austriaków i Prusaków. Wydaje mi się że Pani Jadwiga Skibniewska ma spore zasługi w tej dziedzinie, w kazdym razie z tą panią kojarzonych jest wiele decyzji skutkujących nieodwracalnymi skutkami . Jelenia Góra i jej okolice wtedy najbardziej zmieniły swoje oblicze, a dzisiaj z mozołem próbuje się pozamykać jakoś dziury po wyburzeniach tego okresu. Co się stało to się nie odstanie, ale czegoś powinniśmy się jednak na przyszłość nauczyć.
~**** 17-06-2019 12:23
Pora się zastanowić nad zdjęciem nadzoru konserwatorskiego z budynków mieszkalnych, zwykłych prostych, przebudowanych lub dobudowanych w latach 70-tych. To głupota żeby na poprowadzenie instalacji gazowej po zewnętrznej stronie budynku wydawał zgodę konserwator zabytków, więcej kosztują papierki, niż wymiana okien a wciąż mówimy o ekologii. Nigdy jej nie będzie jeśli mieszkańcy zwykłych budynków mieszkalnych wybudowanych około roku 1900 o każdą pie*dołę muszą pytać konserwatora
~ 17-06-2019 13:50
do: ~**** (12:23)
Zburzyć te zabytkowe niepraktyczne rudery i zbudować porządniejsze budynki mieszkaniowe z większą odległością miedzy budynkami i przeplatane zielenią, a nie rosnąca betonowa dzungla

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Stop marginalizacji średnich miast

Będzie referendum w Jeleniej Górze?

Spór o edukację seksualną

O Bibliotece Flotylli

Manewry: pościg, strzały, 30 rannych

Sonda

E-papierosy są lepsze od zwykłych?

Oddanych
głosów
742
Tak
15%
Nie
65%
Nie wiem
21%