MenuZamknij

WIADOMOŚCI

SPORT

"Nasza klasa", czyli o pogromach Żydów w Polsce w czternastu odsłonach

Wiadomości: Jelenia Góra
Wtorek, 2 października 2012, 8:10
Aktualizacja: 11:54
Autor: Elster
Fot. Teatr Norwida
Wczoraj (1 października) w ramach 42. Jeleniogórskich Spotkań Teatralnych na deskach Teatru im. Norwida można było zobaczyć spektakl „Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach” wg. głośnego dramatu Tadeusza Słobodzianka w reżyserii Ondreja Spišáka, przygotowany przez warszawski Teatr na Woli.

Gdy po raz pierwszy pojawiła się w prasie informacja, że Tadeusz Słobodzianek jest autorem opowieści o relacjach polsko-żydowskich, inspirowanej zbrodnią w Jedwabnem, która miała miejsce 10 lipca 1941 roku, można było się spodziewać dzieła co najmniej interesującego. Ten znakomity dramaturg nie zwykł bowiem schodzić poniżej wysokiego poziomu, a takie sztuki jak „Turlajgroszek” czy „Sen pluskwy” (dramat realizowany także na deskach Teatru im. Norwida przez Krzysztofa Kopkę w 2003 roku) weszły na stałe do kanonu scenicznych osiągnięć.

W przypadku „Naszej klasy”, za którą jej autor dostał Nagrodę Literacką Nike 2010, oczekiwania były dodatkowo podsycone decyzją oparcia scenariusza o prawdziwe wydarzenia w Jedwabnem i kontrowersyjną książką Jana Tomasza Grossa „Sąsiedzi”. Sztuka konfrontuje się z trudnym tematem – jak udział Polaków w zagładzie Żydów, który – w przeciwieństwie do rodzimej literatury („My z Jedwabnego” Anny Bikont czy „Pingpongista” Józefa Hena) – zdaje się nie został jeszcze wystarczająco przepracowany na scenie.

Spektakl skupiony jest wokół dziesięciu uczniów szkoły powszechnej z rodzin żydowskich i rzymskokatolickich – jednej Polce, dwóch Żydówkach, czterech Polakach i trzech Żydach. Wszyscy urodzili się w latach 1919-1920 i wspólnie przeżyli lata 30. XX wieku, brali udział w uroczystościach po śmierci Józefa Piłsudskiego, a następnie przeżyli wojnę i okupację faszystowską, potem wyzwolenie, z kolei czas komunizmu, ruch „Solidarności”, upadek komunizmu oraz wreszcie demokrację.

Na początku koledzy i koleżanki z klasy uczą się, bawią, wygłupiają i przedrzeźniają. Agresywny katolicki antysemityzm pojawia się podczas klasowej modlitwy, kiedy Polacy rozkazują Żydom przenieść się do ostatnich ławek. Z czasem, gdy do Polski wkraczają najpierw Sowieci, a później Niemcy i znowu Sowieci, niewinne dziecięce przyjaźnie ze szkolnej ławki zmieniają się w koszmarne relacje. Dorośli bohaterowie zdradzają siebie nawzajem, narasta w nich agresja i przemoc, stają się gwałcicielami i mordercami.

Jakub Kac (Robert T. Majewski) zostaje skatowany przez klasowych kolegów: Heńka (Marcin Sztabiński), Ryśka (Michał Czarnecki), Władka (Leszek Lichota) i Zygmunta (Karol Wróblewski). Nad martwym Jakubem pojawiają się słowa z listu dobrodusznego i pobożnego Żyda Abrama Piekarza (Paweł Pabisiak), który przed wojną w wieku 18 lat wyjechał z rodziną do Ameryki. - A co u Ciebie? Co w naszej klasie? Dlaczego nikt nie pisze do mnie? Pozdrawiam Was mocno – Wasz na zawsze, Abram Baker. P.S. Często myślę o Was wszystkich.

Dora (Magdalena Czerwińska) zostaje zgwałcona, a następnie spalona wraz z dzieckiem w stodole. Ofiarą gwałtu staje się także uczciwa Polka Zocha (Izabela Dąbrowska), która ukrywa klasowego kolegę we własnym domu. Rachela (Anna Gryszkówna) jest zmuszona wyjść za mąż za Polaka Władka, zostaje ochrzczona, przymusowo nawraca się na katolicyzm i zmienia imię na Marianna.

Trudny, dyskusyjny i wstrząsający spektakl unika jednak jednoznacznego wskazania na Polaków jako tych złych. Raczej uświadamia i pokazuje wspólną tragedię dwóch narodów - Polaków i Żydów. Twórcom sztuki zależało na ujawnieniu mechanizmu zła; jedno zło wywołuje następne. Zresztą tutaj Żydzi okazują się być tak samo egoistyczni jak Polacy. Z tą jednak różnicą, że w czasie wojny Polacy są świadomi, że mają okazję krzywdzić Żydów i to wykorzystują.

Dramat przypomina także o fakcie, że w czasie okupacji sowieckiej do NKWD donosili i Polacy, i Żydzi. A jednym z wątków jest sytuacja życiowa Żyda Menachema, który po wojnie wstępuje do UB po to, by mścić się za śmierć swojej żony i dziecka. A w ten sposób sam staje się zbrodniarzem. Tak oto w „Naszej klasie” zestawia ze sobą postać polskiego antysemity Zygmunta (Karol Wróblewski) z sadystycznym Żydem Menachemem (Mariusz Drężek).

Sztuka obnaża religijne i polityczne próby usprawiedliwienia wyrządzonego zła, rozprawia się zarówno z polskim katolicyzmem (ks. Heniek nie przyznaje się do udziału w mordzie) jak i żydowskim mesjanizmem (rabin Abram fałszuje prawdę z pobudek religijnych, a Menachem czerpie uzasadnienie dla zemsty na wrogach z biblijnych wersetów Tory).

Reżyser Słowak Ondrej Spišák w tym dystansie, pokazywaniu i demaskowaniu pełnymi garściami czerpie z tradycji teatru Bertolta Brechta, posługując się komentarzem. Poszczególne epizody mają charakter narracyjny i są przeplatane znanymi szkolnymi piosenkami (m.in. „Ćwierkają wróbelki od samego rana” i „Mam chusteczkę haftowaną”), podwórkowymi rymowankami oraz tańcem. Aktorzy wychodzą ze swoich ról i bezpośrednio zwracają się do publiczności. Dzięki znakomitej grze pobudzają wyobraźnię widza, skłaniają do refleksji nad kwestią źródła katolickiego antysemityzmu oraz prawa do moralnej oceny bohaterów wykorzystanych wówczas przez komunizm, nacjonalizm oraz nazizm.

W oszczędnej scenografii Františka Liptaka wykorzystano odpowiednio umotywowane wizualnie symbole: drewniane ławki szkolne i krzesła, oraz zmieniające nad drzwiami na ścianie: godło, krzyż, sierp i młot oraz swastykę. Umierający uczniowie z klasy wychodzą za drzwi i siadają w drugiej sali w tych samych szkolnych ławkach.

Warto dodać, że drugim reżyserem „Naszej klasy” jest Aldona Figura, której pierwszą samodzielną realizacją był spektakl „Szelmostwa Skapena” Moličre'a na deskach jeleniogórskiego Teatru im. Norwida w 2000 roku z tytułową rolą Jacka Grondowego.

Ogłoszenia

Czytaj również

Maroko w Casparze jeszcze do 15 grudnia  

Toyota Nowakowski przejmuje Grabarów – nowy salon już otwarty!

Od niedzieli z nowymi przystankami

Komentarze (23) Dodaj komentarz

~ 2-10-2012 8:53
"Moličre'a" - kogo?
~kiro 2-10-2012 9:24
mamy skutki rządzenia Polską przez żydów
~lkj 2-10-2012 9:56
Do momentu napaści Niemców na ZSRR 22.6.1941r., a więc przez nieco ponad 1,5 roku sowieckiej okupacji Polski Rosjanie wywieźli na Sybir milion Polaków i zdaje sie żadnego Żyda...To daje do myslenia, kto donosił do NKWD i jakie było tło Jedwabnego.
~` 2-10-2012 10:14
Polityczna poprawność nakazuje milczeć.
~lkj 2-10-2012 10:26
Do momentu napaści Niemców na ZSRR 22.6.1941r., a więc przez nieco ponad 1,5 roku sowieckiej okupacji Polski Rosjanie wywieźli na Sybir milion Polaków i zdaje sie żadnego Żyda...To daje do myslenia, kto donosił do NKWD i jakie było tło Jedwabnego.
~tommy 2-10-2012 10:40
@lkj: Najpierw doucz się, jak było naprawdę, bo na razie te twoje "przemyślenia" są z rzyci wzięte.
~JELENI_OGÓR 2-10-2012 11:03
POlityka klękania przed całym światem i przepraszania za wszystko (nawet koklusz i gradobicie) wciąż trwa
~ 2-10-2012 11:25
Żydzi, Żydzi, Żydzi. Czy nie ma innych nacji ? Np. w Polsce, mniejszości polskiej ?
~sumienie 2-10-2012 11:38
kiro ty ciemnogrodzie! W Polsce jest źle bo jesteśmy POd okupacją watykanu/kodkordat/ .uniwersytety są na szarym końcu nie mogą się podnieść po 68 roku ,jakiś tam król Hiszpanii wygnał Żydów w sredniowieczu to do dziś gospodarka kuleje.
~lkj 2-10-2012 15:05
Tommy, to napisz jak było naprawdę...kto ci broni?
~taka sztuka 2-10-2012 15:06
Cytat z książki wydanej przez IPN o działalności RUCH-u: Coś o dzielnych bojowcach Czumie i Nuselbaumie alias Myszkiewiczu alias Niesiołowskim. Jest mroźny lutowy wieczór 1968 r. W bramie jednej z łódzkich uliczek sylwetki dwóch postaci, postawione kołnierze, czapki zsunięte na czoła... -Idzie ? -Nie to nie ta. Z za rogu wychodzi kobieta z małą dziewczynką. Skończyła właśnie pracę w sklepie i jak co dzień niesie utarg do pobliskiego banku. Po drodze wstąpiła do przedszkola zabrać córeczkę. - To ona ! Zaczynamy ! "W rezultacie przeprowadzonych obserwacji podjęliśmy próbę przejęcia pieniędzy, odnoszonych do banku przez ekspedientkę z tego sklepu przy ul. Źródłowej w Łodzi; Rozpoznanie przed akcją było jednak nieco zbyt amatorskie, bowiem nie uwzględniono psychofizycznych cech obiektu ata
~cd 2-10-2012 15:08
Sklepowa mimo przeciętnej postury i spokojnego usposobienia zdenerwowała się atakiem bojowców na tyle, że ciężką torbą walnęła jednego z nich w łeb tak, że przez moment stracił on ponoć świadomość. Wrzasku przy tym narobiła takiego, że drugi bojowiec Myszkiewicz (noszący wówczas inne niż dzisiaj nazwisko) w panikę wpadłszy uciekł pod osłoną ciemności pozostawiając zamroczonego kompana czyli Czumę na łasce losu a raczej Milicji,która go przy pomocy ekspedientki,przypadkowych przechodniów zgarnęła. Po pewnym czasie (już w kryminale) kwiat ówczesnej opozycji antykomunistycznej w osobach Czumy i Myszkiewicza,doszedł do wniosku,(także pały milicyjne w tym im pomogły )..że należy zaprzestać napadów i włamań ze względów natury moralnej, ponieważ takie działania mogą doprowadzić do wyrządzenia krz
~cd 2-10-2012 15:11
yrządzenia krzywdy jednostkom" Ale dzisiaj, po latach, nasz bojowiec Ruchu i obecny minister sprawiedliwości i prok.gen.stwierdza: Te spółdzielnie spożywców to były - mówiąc dzisiejszym językiem - koncesjonowane firmy nomenklaturowe, z których zyski czerpali prywatnie komunistyczni funkcjonariusze; Czyli co ? Można było rabować, prawda?,więc życzy sobie za tą "działalność opozycyjną",(siedział za ten napad),czyli za zwykły napad ,odszkodowania 800tys zł od polskiego podatnika." .........................................................................................
~!!!! 2-10-2012 17:13
http://bezbozi.pl/obrazek.php?301
marodr 2-10-2012 20:32
Może ktoś się wypowie w końcu o samym spektaklu, o czym jest artykuł!!! Głąby kapuściane, pseudo czytelnicy Jelonki, śmieszni prowokatorzy. Ja byłem na spektaklu i mnie się bardzo podobał!!! I tyle.
~fiki 2-10-2012 21:23
jeden mój dziadek zginął zamordowany przez NKWD,na wschodzie.... drugi zginął w 41 roku z rąk Niemców ,kilka osób z rodziny zginęło wtedy.....było to dawno.... a holokaust był chyba wczoraj....takie odnoszę wrażenie.....skuteczna żydowska propaganda....skuteczne judzenie i obwinianie Polaków ....następne pokolenie będzie przekonane ,że to Polacy wymordowali żydów w czasie 2 wojny.....trudno mi odpędzić głupie myśli,że szkoda iż tego nie ...................................................................................
~Kreska 2-10-2012 23:23
Raz jest sie katem, a raz ofiarą. Spektakl wstrząsający, dla wymagającego odbiorcy.
~Polacy 2-10-2012 23:30
Polacy ratowali Żydów w czasie wojny. Były wyjątki, jak wszędzie. Odczepcie się od Polaków, bo to nie my jesteśmy winni, jak chcą tego obecnie mający wpływy w kulturze - raczej cool-turze. Winę z ich holokaust ponoszą głównie niemcy i o tym pamiętajmy. Niedługo każą nam im jeszcze płacić odszkodowania???. To nie my wywołaliśmy wojnę tylko niemcy i ruscy. A gdy wojna, to dzieją się różne rzeczy. Inna miara wobec morderców żołnierzy a inna wobec ludności cywilnej, która czasem też była winna. Ale tylko czasem. A Żydzi donosili na nas równo i jako główny element UB zamordowali w katowniach wielu AKowców WiNowców, żołnierzy NSZ i innych. Przestańmy dorabiać Polakom gębę.
~ 3-10-2012 0:08
jakim paskudnym narodem jesteśmy! AZ MNIE CIARKI PRZECHODZA JAK TO CZYTAM .Nigdy nie umiemy przyznać się do winy ,pokalać za to że Polacy to nie tylko bohaterowie i cierpiętnicy ,że i wsród nas są tchórze ,antysemici ,zdrajcy i sprzedawczyki .Tak z pogardą mówimy o Żydach, a to oni mimo ciągłych prześladowań pracowali , nawet z pustyni stworzyli miejsce do życia. Pamietam jak babcia opowiadała ,że już przed wojna Polacy drwili z ich sąsiada Zyda który co rano brał maszyne na plecy i szedł,,obszywac całą okolicę ,aby wyżywic żone i dzieci Nasi cudowni rodacy pili wtedy w przydroznej knajpie i wyzywali Żyda bo miał pieniądze.teraz jak słysze od nawiedzonych prawicowców jak to nami rządza Żydzi to mnie śmiech ogarnia -pobożne życzenie ,może byśmy wreszcie mieli w kraju dostatek .
~sumienie 3-10-2012 9:02
Kto nie pracował za granicą to do przeczytania i przemyślenia. Chyba jesteśmy jedynym narodem który szydzi ze wszystkich nacji.;;;http://polonia.wp.pl/kat,1010249,title,Polacy-korzystaja-z-pomocy-ale-nie-potrafia-sie-odwdzieczyc,wid,14975030,wiadomosc.html... A będzie jeszcze gorzej ,pracowici,wyuczeni, uciekają z kraju.
~ona 3-10-2012 9:50
Szkoda, że to jednorazowe wystąpienie....z przyjemnoscią bym obejrzała.
~123 3-10-2012 10:04
hanba hahahahahahaha mam kandydata na premiera
~fiki 3-10-2012 23:48
przyznajmy się do winy za holokaust....i dziękujmy ,że UB sprawiedliwie się na nas zemściło....

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Ekumenicznie i świątecznie

Zamknięty szlak na Pielgrzymy

Świętowali Złote Gody

Karpacz rezygnuje z fajerwerków

Teatr z połową dofinansowania!  

Sonda

Czy coraz więcej przepowiedni o zbliżającym się końcu świata należy traktować poważnie?

Oddanych
głosów
978
Tak
22%
Nie
70%
Nie wiem
8%