MenuZamknijRaport
Koronawirus

WIADOMOŚCI

SPORT

Poniedziałek, 13 lipca
im. Małgorzaty, Henryka

Jeleniogórski Helikon i Góra Muz (cz. 3)

Wiadomości: Jelenia Góra
Piątek, 20 marca 2015, 8:32
Aktualizacja: Sobota, 21 marca 2015, 9:00
Autor: Mea
Góra Siodło w 1760 r. i w 2014 r. – porównanie
Fot. Archiwum Eugeniusza Gronostaja
– Z inicjatywy ówczesnego burmistrza Christopa Schönau na wejściu do jeleniogórskiego Helikonu umieszczono tablicę z inskrypcją "Szczęście dobrem obywateli Jeleniej Góry" – opowiada Eugeniusz Gronostaj, wykładowca KPSW, który dla osób zainteresowanych historią wzgórza Siodło planuje zorganizować wycieczkę w to miejsce i oprowadzić po ścieżkach dawnego Parnasu i Helikonu.

Po 1740 r. zmieniła się sytuacja polityczna na ziemiach Śląska. 16 grudnia wkroczyła na nie armia króla Prus Fryderyka II, którą zajęła w ciągu zaledwie dwóch miesięcy. Jelenia Góra znalazła się pod panowaniem króla Prus. Działania te wymusiły przekształcenia ustrojowe, które objęły również Jelenią Górę, a efektem były zmiany w systemie administracji, podatkowym oraz zarządzania prowincją. Mimo zmian, mieszkańcy Jeleniej Góry nadal odwiedzali kawiarnię i Parnas zbudowane przed 1740 r. O tym, że taka kawiarnia istniała dowodzi mapa z 1760 r. (rys. 1). Siedząc w kawiarni i popijając kawę mieszkańcy Jeleniej Góry mogli podziwiać piękno zakola rzeki i lasu rosnącego na zboczach góry Siodło oraz leżącej po drugiej stronie rzeki Bóbr góry Gapa. W tym okresie las rósł tylko na zboczach Borowego Jaru, a cały szczyt góry Siodło był pozbawiony drzew (mapa z 1760 r.). Na szczycie znajdowały się tylko łąki, pastwiska i pola uprawne, a brak lasu umożliwiał podziwianie piękna panoramy Karkonoszy, miasta i całej Kotliny Jeleniogórskiej ze szczytu góry Siodło – opowiadał Eugeniusz Gronostaj.

Pod koniec XVIII w. góra Siodło urzekła burmistrza ówczesnej Jeleniej Góry, Johanna Christopa Schönau (1727-1802), miłośnika przyrody, który po ukończeniu dzieła na Wzgórzu Kościuszki (Cavalierberg), postanowił zagospodarować szczyt Siodła, poprzez wytyczenie nowych ścieżek spacerowych i miejsc, które stały się”siedzibami” muz.

- Inspiracją dla Christopa Schönau był opis greckiego pasma górskiego o nazwie Helikon, zawarty w księdze IX przewodnika po Helladzie, greckiego geografa Pausaniasa z początków naszej ery. Okazało się, że opis zawarty w księdze pasuje do topografii terenu jaką znajdujemy na górze Siodło. Są tu miejsca, gdzie można by umiejscowić zdarzenia opisane w mitologii greckiej, do tego nadają się m.in. strome zbocza góry Siodło wraz z urwistymi skałami, głazy leżące w rzece Bóbr, koryto samej rzeki, las porastający górę – mówił Eugeniusz Gronostaj.

Podobieństwa, jakie występują pomiędzy Helikonem jeleniogórskim, a greckim miały być następujące: w Grecji ze szczytu Helikonu widoczna była wioska Ascra, z góry Siodło Cunnersdorf, czyli Kunice (obecnie dzielnica Jeleniej Góry – ul. Warszawska). W Grecji w pobliżu Helikonu miało znajdować się miasto Thesbia i płynąć rzeka Termeffus, natomiast w pobliżu góry Siodło jest Hirschberg (Jelenia Góra) i rzeka Bóbr. Na greckim Helikonie znajdują się dwa źródła, jedno nosi nazwę Aganippe, a drugie Hippokrene, natomiast źródła na jeleniogórskim Helikonie noszą nazwę Merkelbrunn (Cudowne Źródło) - odpowiednik Aganippe i Beckerbrunn - odpowiednik Hippokrene. Współcześnie dla wszystkich mieszkańców Jeleniej Góry znane jest Cudowne Źródło, natomiast Hippokrene zapomniane, dalej zasila rzekę Bóbr strumieniem czystej wody.

- Głównym celem przyświecającym burmistrzowi Johannowi Christopowi Schönau, było umożliwić mieszkańcom Jeleniej Góry podziwianie piękna przyrody, poprzez pokazanie im wspaniałych panoram Karkonoszy oraz grozy stromo opadających w kierunku Bobru urwistych zboczy. To z jego inicjatywy na wejściu do Helikonu umieszczono tablicę z inskrypcją "Szczęście dobrem obywateli Jeleniej Góry", a na szczycie i zboczach góry Siodło urządzono miejsca, siedziby greckich muz, które połączono ścieżkami. Wzdłuż ścieżek na górze Sidło, w miejscach najbardziej atrakcyjnych widokowo, ustawiono ławki, z których można było zobaczyć piękną panoramę lub skały stojące niby pomniki. Od tego momentu na górze Siodło zamieszkało dziewięć muz: Erato, Euterpe, Kaliope, Klio, Melpomene, Polihymnia, Tepsychora, Talia i Urania. Ponieważ opiekunem muz był Apollo, więc i dla niego na jeleniogórskim Helikonie, znalazło się miejsce, nazwane Placem Apollina. Z czasem na tym placu wybudowano budynek noszący nazwę „Świątynia Apollina" (rys. 2). To klasycystyczny budynek, który był w istocie pomnikiem na cześć zmarłego w 1786r. króla Prus Fryderyka II Wielkiego. Do obecnych czasów zachowały się jedynie fragmenty tego budynku – powiedział Eugeniusz Gronostaj.

Dokładny opis jeleniogórskiego Helikonu, miejsc gdzie zamieszkały muzy i Apollo znajduje się w przewodniku „Vom Helikon und den Elisaischen Feldern bei Hirschberg“, napisanego w 1796 r. przez Immanuela Krahma, miejscowego jeleniogórskiego drukarza. Podobny opis znajduje się również w kronice „Historyczno-topograficzny opis miasta Jelenia Góra” Johanna Daniela Hensela, wydanej w 1797r.

- Z opisu, jaki znajdujemy w przewodniku oraz w kronice wynika, że jeleniogórski Helikon to obszar góry Siodło zamknięty liniami: na wschodzie - Cudowne Źródło, zachodzie – źródło Hippokrene, północny – rzeka Bóbr, a na południu – skała Urania. Jest to obszar bogaty w ciekawe obiekty skalne, urwiska, punkty widokowe, strumienie, źródła i polany, których rozmieszczenie w terenie, pozwoliło zbudować Helikon zgodnie z opisem zawartym w księdze starożytnego geografa greckiego Pausaniasa.

W budowę Helikonu aktywnie włączyły się jeleniogórskie towarzystwa przyrodnicze, rozpoczynając prace od nasadzenia drzew i wyznaczenia miejsc (placów), z których każde otrzymało nazwę muzy. Zakończono ją w 1794 r. a teren stał się wielką atrakcją Jeleniej Góry, odwiedzaną przez znakomitych gości. Świadczy o tym wizyta w 1800 r. przyszłego prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna Quincy Adamsa – przypomniał Eugeniusz Gronostaj.

Obecnie mało kto zna historię Helikonu i Parnasu oraz spotykanych w gęstwinach lasu platform widokowych, skał z wyrzeźbionymi w nich schodkami, źródełek z krystalicznie czystą wodą i alei drzew rosnących w gęstwinach lasu. Jednak nazwy na współczesnych mapach dowodzą, że góra Siodło i jej zbocza miały swoją bogatą historię, zapomnianą przez współczesnych mieszkańców Jeleniej Góry.

Ogłoszenia

Czytaj również

Prezydent na Polanie Jakuszyckiej

Raport NIK dotyczący m.in. MZK Jelenia Góra

Czyżby Andrzej Duda?

Komentarze (3) Dodaj komentarz

~Helikoniusz 21-03-2015 0:32
Gapa to jest pan Gronostaj. Góra nazywa się Gapy.
~edzio 23-03-2015 19:31
jak tam trafic?
~pedzio 24-03-2015 19:26
Prosto i w lewo.

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Mauzoleum w ruinie

O Bibliotece Flotylli

Jak postrzegano Jelenią Górę

Polacy wybierają prezydenta (aktualizacja)

John Quincy Adams w Kotlinie Jeleniogórskiej

Sonda

Powstała miejska plaża nad Bobrem, czy to dobre miejce, także na rodzinny, relaks?

Oddanych
głosów
475
Tak
47%
Nie
40%
Nie wiem
14%