MenuZamknijRaport
Koronawirus

WIADOMOŚCI

SPORT

Piątek, 5 czerwca
im. Walerii, Waltera

Jak postrzegano Jelenią Górę

Wiadomości: Jelenia Góra
Poniedziałek, 16 marca 2020, 13:18
Aktualizacja: Niedziela, 5 kwietnia 2020, 13:03
Autor: Stanisław Firszt
Widok średniowiecznej Jeleniej Góry/rys. S. Firszt
Fot. Archiwum S. Firszta
Jelenia Góra jako miasto pojawiła się w źródłach historycznych dopiero w II poł. XIII wieku. Na Śląsku nie był to znaczący ośrodek gospodarczy, handlowy czy administracyjny. Niestety z tamtych czasów nie posiadamy żadnych opisów jego wyglądu. Nie zachowały się także tego typu źródła z XIV i XV wieku.

Widok Jeleniej Góry, położonej w Kotlinie Jeleniogórskiej z daleka robił ogromne wrażenie na przybywających w te strony. Była największą osadą i jedynym miastem na tym terenie. Miała wspaniałe umocnienia, mury kamienne z bastejami, basztami i bramami. Za murami widać było dachy najwyższych domów i wieże głównych budowli miejskich, tj. kościoła i ratusza. Miasto na wzniesieniu, nad doliną Bobru w otoczeniu przedmieść, pól i sadów z pewnością robiło wrażenie na każdym, kto się do niego zbliżał.

Potwierdzał to student uniwersytetu w Padwie, jeleniogórzanin z pochodzenia, zakochany w swoim mieście, Pankracy Geier Vulturinus. W swoich utworach z ok. 1504 roku pisał o (Hirschberg) Jeleniej Górze:
„W ozdobach wiosny ty zachwycasz
Hyrszberga, miasto zachwycające,
Tyś słynna w całej ziemi śląskiej”

„Naprawdę jesteś najmilszym miastem
i przynosisz szczególną chwałę Śląskowi”

Z tych fragmentów wnioskować możemy, że Pankracy był dumny ze swojego miasta rodzinnego i twierdził, że ze względu na jego piękno wyróżniało się ono pośród innych miast całego regionu.

Na przełomie XVI i XVII wieku lekarz miejski (medyk miejski) z Jeleniej Góry rodem z Gryfowa Śląskiego, sławny przyrodnik Caspar Schwenckfeldt, pełniący też rolę lekarza Uzdrowiska Cieplice, o Jeleniej Górze (Hirschbergu) pisał tak: „W księstwie jaworskim, którego nazwa pochodzi od stolicy tego okręgu, w górach zwanych sudeckimi albo Górami Czeskimi, na południowym zachodzie, w rozległej, pięknej i urodzajnej dolinie położone jest miasto Jelenia Góra, które nazwane zostało od lasów obfitujących w jelenie ostoje (…) Nie jest ono wprawdzie dużym ale jednak bardzo ludnym miastem (…).

Schwencfeldt potwierdził piękne położenie Jeleniej Góry i to że miasto nie było dużym ośrodkiem. Wrażenie ludnego robiło ze względu na fakt dużego zagęszczenia domów w obrębie murów i dużej ilości ludzi na wąskich uliczkach.

Po wielu nieszczęściach w XVII wieku (wojna trzydziestoletnia) i XVIII wieku (trzy wojny śląskie), miasto się zmieniło. Rozbudowano przedmieścia. Kiedy w 1784 roku, odwiedził je Stanisław Poniatowski, bratanek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, wyglądało ono tak : „(…) Z całego pogórza, które dotąd przejechałem, zapewne, iż położenie Hirschberga jest najpiękniejsze, zewsząd otoczone górami (…) Część okolicy ku Głogowowi i Świdnicy dobrze widać ze cmentarza luterańskiego, stoi tam kościół któren za pozwoleniem cesarza Józefa I postawiony został, gdyż w mieście prócz katolickiego innego dotąd mieć nie było wolno. W tymże kościele, którego architektura bardzo niedobra, są organy wielkie (…)”.

I znowu, tym razem gość z Rzeczpospolitej Polskiej potwierdził wspaniałe położenie Jeleniej Góry. Przyzwyczajony do kościołów katolickich, widząc luterańską świątynię stwierdził, że nie wzbudza ona zachwytu. Inny gość, przebywający w Jeleniej Górze, przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych, John Quincy Adams w 1800 roku, tak znajdował Jelenią Górę: „Nic nie może być piękniejsze nad położenie samej Jeleniej Góry: piękne zabudowane miasto z wieloma okazałymi budynkami w dolinie, otoczone wzgórzami ze wszystkich stron z wspaniałym widokiem na Karkonosze (…) Bardzo trudno nam było znaleźć lokum, miasto było zapełnione gośćmi dzięki sąsiedztwu kąpieli w Cieplicach (…) Między miastem a Helikonem jest mniejsza górka zwana Hausberg (Wzgórze Krzywoustego), gdzie wielu mieszkańców pobudowało sobie letnie domki, przychodzą w ciągu dnia gotują sobie herbatę lub kawę, rozkoszując się pogoda i pięknem krajobrazu”.

I znowu przejezdny potwierdził piękne położenie Jeleniej Góry. Wspomniał o letnich domkach jeleniogórzan na Wzgórzu Krzywoustego. Podobne domki mieszkańcy Jeleniej Góry budowali na innych okolicznych wzgórzach, m.in. na Wzgórzu Tadeusza Kościuszki. Dzisiaj po tamtych domkach nie ma już śladu, ale okolice Jeleniej góry wyglądają podobnie, jak w czasach Adamsa. Obecnie wokół miasta są ogródki działkowe z altankami, które służą tym samym celom, jak tamte przed wiekami.

W tym samym czasie o Jeleniej Górze pisał Dr K.F. Mosch, autor dzieła o śląskich uzdrowiskach: „Lubo już miasto Hirschberg nie posiada żadnych osobliwości któreby mogły ściągnąć uwagę cudzoziemca, to jednak odwiedza się nie bez przyjemności leżącego blisko miasta piękną lasotę czyli Bergwald, gdzie mieszkańcy Hirschbergu prócz niektórych kawiarni, posiadają kilka pięknych domów wiejskich”. Mosch, jak widać nie zachwycił się Jelenią Górą, ale docenił jej położenie, co jak zauważył doceniali też jeleniogórzanie.

Około 1848 roku Żydówka polskiego pochodzenia Rozalia Saulson, mieszkanka Łodzi, autorka pierwszego polskojęzycznego przewodnika po górach, przebywająca na kuracji w Cieplicach (Warmbrunn), o Jeleniej Górze napisała tak: „ Zresztą Hirschberg ze swemi wysokiemi domami starożytnej budowy i ciasnemi ulicami, mało ma powabu prócz piękności położenia”.

I znowu widzimy, że to nie sama Jelenia Góra i jej zabudowania budziły zachwyt przyjeżdżających tu gości. Atutem miasta było przede wszystkim jego położenie, co chyba pozostało i trwa do dzisiaj.

Twoja reakcja na artykuł?

75
83%
Cieszy
0
0%
Hahaha
2
2%
Nudzi
5
6%
Smuci
2
2%
Złości
6
7%
Przeraża

Ogłoszenia

Czytaj również

Cieplickie tropy niedźwiedzia Wojtka

Chopin Północy mieszkał w Cieplicach

Sprawcy "złapani" przez fotopułapkę

Komentarze (22) Dodaj komentarz

~ 16-03-2020 14:13
Super więcej takich artykułów.
~ 16-03-2020 15:09
A teraz mamy same hipermarkety
~Człowiek koń 16-03-2020 15:13
Postkomuna dusi to miasto Nadchodzi ogromna zaraza. To kara za grzechy.
~zwykla@baba 16-03-2020 15:41
Aż się łezka w oku kręci. Iiii oby to miasto nigdy nie zmieniło nazwy na Zabobrze, gdzie teraz jest centrum życia😬
~DarioX 16-03-2020 22:48
do: ~zwykla@baba (15:41)
Jakie centrum życia? Zabobrze było, jest i będzie sypialnią.
~koniował 16-03-2020 15:56
Kiedyś to było miasto z prawdziwego zdarzenia, a teraz to już tylko z nazwy. Opuszczone budynki przez ludzi uciekających za chlebem i jedyne co tu powstaje to nowe markety oczywiście niemieckie bo część polityków tęskni za czasami gdy dostawaliśmy rozkazy z Berlina. Tylko czekać jak tu zawita Koronawirus, a jak już zawita to będzie hulał jak szalony.
~koniował 16-03-2020 20:39
do: ~koniował (15:56)
Prawda boli :)
użytkownik facebook 16-03-2020 17:01
Im dalej do przodu lecą lata tym gorzej 😎
~Teofilka 16-03-2020 17:02
Gdzie w Jeleniej można bezpłatnie oddać kał,wywalić stolca,postawić kloca bo nie wiem ? Proszę o info !
~zwykla@baba 16-03-2020 22:19
do: ~Teofilka (17:02)
Na samym środeczku Twojego pokoju 💩
~PL 16-03-2020 17:20
My chcieć jeszcze więcej biedronek
~ 16-03-2020 18:00
Jelenia Góra dzięki Niemcom ma całkiem spora ilość publicznych toalet które są czyste i dobrze prowadzone trzeba za wizytę zapłacić 2 lub 3 złote ale na świecie wszędzie za taką usługę się płaci
~Jasko 16-03-2020 18:10
A potem po wojnie przyjechały tajoje i rozwalily wszystko. Kargule góra
~duch 16-03-2020 19:43
do czlowieka koń zmień ksywe na osiol
~blondyna 16-03-2020 21:03
W XIII wieku Lwówek Śląski był dużo większy od Jeleniej, Poznania czy Legnicy. I o większym znaczeniu gospodarczym, bo mieścił się na szlaku handlowym z Rusi do Saksonii
użytkownik facebook 16-03-2020 21:50
Jelenia Góra mogłaby zachwycać nie tylko położeniem, co autor dobitnie podkreśl, lecz również pięknem swoistym. Tyle, że należałby w miasto wreszcie zainwestować.
~Dorsz 17-03-2020 7:21
Moim zdaniem Jelenia Góra była i nadal jest pięknym, dobrze rozwijającym się miastem. Z relacji moich znajomych z całej Polski wiem, że są zachwyceni jego położeniem, architekturą i wspaniałymi widokami przyrody z wielu miejsc. Z przyjemnością opowiadają o klimacie i widzianych kolorach. Wjazd do Jeleniej Góry od strony Wrocławia, Bolesławca i Złotoryi robi na nich ogromne wrażenie. Bardzo zazdroszczą mi mieszkania na Zabobrzu, z którego mam wszędzie blisko: do lasów, na Górę Szybowcową, na liczne place rekreacyjne do różnorodnych sklepów i kościołów; wreszcie, znakomitej komunikacji z resztą miasta. Pewnie nie zawsze tak było, bo i ja pamiętam Jelenią z PRL-u, szare, brudne miasto z nieciekawym centrum, po którym snuły się indywidua żerujące na niemieckich turystach, z kilkoma sklepami, barami i restauracjami. Brrrrrr ! Ten, kto dzisiaj nie docenia pozytywnych zmian współczesności nie widział innych ( podobnych ) miast w Polsce, a nawet na świecie.
~Rak 19-03-2020 10:16
Myślę że takie artykuły powinni czytać nasi włodarze na okrągło. Może by przyszło w końcu do głowy że jednak MOŻNA
~ 19-03-2020 15:01
Nasze miasto jest piękne,ludzie w większości fajni ale włodarze do luftu,w rakietę i w kosmos.Kto pierwszy wstanie ten rządzi jak widać.
~Ja 22-03-2020 15:42
Byla zadupiem. Jest zadupiem. Bedzie zadupiem. Rządzi tym zadupiem czerwona zaraza. Jacy mieszkancy tego zadupia, taka wladza
~Iksik 23-03-2020 21:28
Do ~Ja z godz.15.42.........jeśli jesteś mieszkańcem tego zadupia i nie podoba Ci się to wszystko to moje pytanie brzmi.....co Ty tutaj jeszcze robisz???WYNOCHA
~Zepsują wszystko 24-03-2020 8:00
Jelenia gora byla ladna do 45 roku. Po przejeciu tych terenow przez zaburzan nastala niekonczaca sie destrukcja, ktora trwa po dzis dzien. Zgruzowano kamienice i tramwaje, zalano miasto asfaltem, nastawiano marketow i galerii, brak miejsc spotkan dla mieszkancow, parkow. Oddajcie to niemcom, a oni przywroca blask miastu.

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Kosić czy nie kosić?

Cieplickie ule figuralne

Kapitalna wiadomość w sprawie linii kolejowej do Karpacza i Kowar!

Mennictwo książąt biskupów wrocławskich

W Podgórzynie za wodę jak za złoto!

Sonda

Pojawiają się głosy, że w związku z zaległościami w nauce, spowodowanymi pandemią, wszyscy uczniowie powinni powtarzać rok. To dobry pomysł?

Oddanych
głosów
618
Tak
24%
Nie
73%
Nie wiem
3%