MenuZamknij

WIADOMOŚCI

SPORT

Cmentarz parafialny w Cieplicach

Wiadomości: Jelenia Góra
Poniedziałek, 11 grudnia 2017, 11:36
Aktualizacja: Wtorek, 12 grudnia 2017, 14:04
Autor: Stanisław Firszt
Kaplica cmentarna
Fot. Archiwum S. Firszta
Jednym z najpiękniejszych cmentarzy na terenie Jeleniej Góry jest Cmentarz Parafialny przy ul. Jagiellońskiej w Jeleniej Górze – Cieplicach, zarządzany przez Parafię św. Jana Chrzciciela w Jeleniej Górze – Cieplicach, a prowadzony przez Ojców Pijarów.

Cmentarz znajduje się na dwóch terasach rzeki Kamiennej. Jego starsza część położona wyżej na planie wydłużonego prostokąta, ciągnie się wzdłuż ul. Jagiellońskiej. Tu znajduje się główne wejście na nekropolię (od strony północnej). Część nowsza, położona niżej ciągnie się wzdłuż ul. Mieszka I. Tam znajduje się drugie wejście na nekropolię (od strony południowej). Między dwoma wejściami cmentarz przecina główna aleja. Od strony ul. Jagiellońskiej umiejscowione jest też drugie wejście na nekropolię (od strony północnej). Dolna część cmentarza przy wielkich powodziach narażona jest na zalewanie, tak jak to miało miejsce przy ostatnim tego typu kataklizmie.

Cmentarz został założony w 2 poł. XIX wieku i służył głównie katolikom. Ewangelicy mieli własną nekropolię w pobliżu kościoła ewangelickiego. Cmentarz ten już nie istnieje. Przecina go dzisiaj plac Kombatantów (nigdy nie przeprowadzono tam ekshumacji).

Cmentarz przy ul. Jagiellońskiej służył też ewangelikom i przez to miał charakter nekropolii ekumenicznej. Chowano tam mieszkańców Bad Warmbrunn i niejednokrotnie kuracjuszy, którym nie pomógł pobyt w Uzdrowisku. Trudno jest dzisiaj wyobrazić sobie wygląd cmentarza do 1945 roku. Chociaż nielicznie zachowane budowle, nagrobki i kwatery dają nikłe wyobrażenie o tym, jak to miejsce wyglądało przed ponad 70 laty. Należą do nich kaplica cmentarza, kaplice grobowe, tablice i pomniki nagrobne.

Kaplicę cmentarną zbudowano w 1 ćwierci XX wieku. Nie jest to budowla duża, ale wzniesiona na miarę miejscowości, w której się znajdowała. W 1914 roku Warmbrunn liczyło 4500 mieszkańców (w tym czasie Hirschberg liczyło 26 000 mieszkańców). W narożniku południowo-zachodnim i przy ogrodzeniu starej części cmentarza od strony południowej, zachowały się dwie kaplice grobowe dające wyobrażenie o tego typu budowlach. Natomiast na całym terenie tej części, do dzisiaj zachowały się nieliczne pomniki i tablice nagrobne. Tylko nieliczne w prawie pierwotnej formie. Należy do nich grób Clary i Eugena Füllnerów (właściciel fabryki maszyn papierniczych, fundator budowy Parku i Pawilonu Norweskiego w Cieplicach). Na tym terenie znajduje się też kwatera wojskowa, żołnierzy poległych w I wojnie światowej, a właściwie zmarłych rekonwalescentów, którzy w Warmbrunn leczyli się po odniesionych ranach na europejskich frontach. Zachowana kwatera obejmuje łącznie 15 grobów, oznaczonych kamiennymi krzyżami wzorowanymi na „krzyżach żelaznych”. Najciekawsze jest to, że aż 9 mogił to groby żołnierzy Wilhelma II, których pochodzenie jest w 100% polskie (być może pochodzili oni ze Śląska lub Wielkopolski). Znajdujemy tu: Franza (Frańciszka) Brzoska (zm. 1915 r.), Johanna Zurka (zm. 1915 r.), Joh. Krzysika (zm. 1915 r.), Józefa Tysarczyka (zm. 1916 r), The.Szczepańskiego (zm. 1917 r.), K. Jóźwiakowskiego (zm. 1917 r.), Johan. Adamczaka (zm. 1918 r.), J. Nowakowskiego (zm. 1918 r.) i Paula Ciburę (zm. 1919 r.) Te zachowane do dzisiaj groby świadczą o tragicznym losie Polaków, rozdzielonych przez zaborców, którzy walczyli w armiach ich ciemiężców, często przeciw swoim współbraciom. Miejsce to ma szczególne znaczenie w przededniu 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości.

Na tej kwaterze zachowały się również kamienne tablice i jeden metalowy krzyżyk z numerami, które niegdyś znajdowały się na zwykłych grobach, na terenie cmentarza. Dla porządku aleje i kwatery były oznaczone dużymi literami alfabetu i cyframi rzymskimi, a pojedyncze groby były oznaczone numerami arabskimi. Znalezienie grobu bliskiej osoby, nawet po latach nie nastręczało problemu. Na dolnej części cmentarza można znaleźć tylko bardzo nieliczne ślady po dawnej nekropolii. Należy do nich, m.in. kolumna, na grobie Dr. Gottlieba Troche.

Po 1945 roku wszystko tu się zmieniało. Stopniowo w miejsce dawnych niemieckich pochówków pojawiły się nowe polskie. Formy grobów, choć podobne, były jednak odmienne. Część dawnych kamiennych pomników, krzyży i metalowych ogrodzeń „zaadoptowano” na potrzeby nowych zmarłych. Dzisiaj w miejscu dawnych mogił są współczesne, łatwo poznać z jakiego okresu pochodzą. Te najstarsze mają „przerobione” niemieckie pomniki, późniejsze zbudowane są z „lastriko”, współczesne z miejscowych kamieni lub sprowadzanych z Chin. Nawet grobowce i kaplice grobowe mają nowych „lokatorów”.

Dwa groby (symboliczne) powstałe po wojnie są najbardziej interesujące. Jeden z nich to grób niemieckiego obywatela Warmbrunn, z bardzo ładnym pomnikiem nagrobnym, w kształcie podwójnej kapliczki, który został zaopatrzony w tablicę pamiątkową o treści: „Poległym żołnierzom na frontach II Wojny Światowej 1939-1945”. Ktoś powyżej na wnęce dopisał czarną farbą „Katyń”. Drugi grób symboliczny oznaczony jest płytą w kształcie głazu zwieńczonego krzyżem. Tu umieszczono tablicę z napisem „Katyń 1940” i „Wołyń 11 VII 1943”.

W starej części nekropolii przy południowej krawędzi znajduje się grobowiec Ojców Pijarów, którzy od 1945 roku prowadzą Parafię św. Jana Chrzciciela w Cieplicach. Są tu pochowani, m.in.: ks. Dybiec, ks. Lesisz, ks. Kaseja i ks. Tarczykowski.

W pobliżu tej wspólnej mogiły znajduje się symboliczny grób ks. Józefa Górszczyka, pijara, który został przypadkowo zamordowany 10 stycznia 1964 roku, w kościele w Maciejowej. Nawet w obliczu zbliżającego się mordercy z siekierą nie przerwał celebrowanej Mszy Świętej. Został zabity przy ołtarzu.

Na cmentarzu w Cieplicach pochowanych jest wielu znanych i zasłużonych nie tylko dla miasta, ale i całego regionu ludzi. Wśród nich znajdują się: Zbisław Michniewicz, wieloletni kierownik Muzeum w Jeleniej Górze (dzisiaj Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze) i Jerzy Kolankowski, pionier Jeleniej Góry, lekarz, pisarz, malarz, taternik, ratownik górski, prawdziwy „człowiek Renesansu”.

Ta niewielka nekropolia powoli zaczyna się już zapełniać. Z tego też powodu powstał w tej części miasta nowy cmentarz przy ul. Krośnieńskiej. I tu już teraz znajdują się pochówki znanych i zasłużonych dla Jeleniej Góry i regionu osób np.: Tadeusza Kaczmarka (artysty-malarza), Janusza Nagórnego (dyrektora Wojewódzkiego Domu Kultury w Jeleniej Górze), Stanisława Gibadły (prezesa Regionalnego Związku Pszczelarzy w Jeleniej Górze), Tomasza Prylla (tłumacza, m.in. wszystkich czterech kronik jeleniogórskich) i prof. Jana Kurowickiego (filozofa, eseisty i poety).

Ogłoszenia

Czytaj również

Co mówią herby miast

Piknik Kasztelański

Seniorzy w akcji

Komentarze (17) Dodaj komentarz

~Gigaset 11-12-2017 12:25
Cmentarz w Cieplicach to przykład jak porządne Niemieckie założenia, mogą być sponiewierane przez prostackie i chciwe zarządzanie po 1945. Chowanie ludzi na ścieżkach i wciskanie pomiędzy grobami stanowi dowód różnicy cywilizacyjnej między Nami a naszymi Poprzednikami.
~ 11-12-2017 20:36
do: ~Gigaset (12:25)
Różnica między nami a naszymi tutaj poprzednikami jest zasadnicza. Ostatecznie to oni a nie my stworzyliśmy taki cywilizacyjny .... Auschwitz - Birkenau
~nie ma 11-12-2017 12:48
W tym grobowcu nie ma zwlok ks Gorszczyka. Jest pochowany w Limanowej.
~jest 11-12-2017 13:00
do: ~nie ma (12:48)
Przecież jest napisane "symboliczny grób", więc logiczne, że nie ma zwłok.
~zaboberek 11-12-2017 20:46
do: ~nie ma (12:48)
Czytaj ze zrozumieniem,przecież jest napisane,"...znajduje się symboliczny grób ks. Józefa Górszczyka,".Pozdrawiam.
~Do Gigaset 11-12-2017 17:33
Masz znakomita racje ale zrozum ze ludzie po wojnie przez dluzszy czas tacy byli stracili czlowieczenstwo ale na szczescie teraz jest juz inaczej
~s. 11-12-2017 20:35
Cmentarz nie służył głównie katolikom. Służył głównie ewangelikom z racji, że tych pierwszych było ok.14 % tych drugich ok 70 %. Nawet dzisiaj widać która część była większa. Ekumeniczny charakter podkreślał mur zachowany do dnia dzisiejszego. Cmentarz obsługiwał nie tylko Warmbrunn lecz również Herischdorf (3900). Zachowało się kilka nagrobków i pomników z okresów wojen, które należały do mieszkańców. Niektóre są rzucone w kącie cmentarza. Reszta się zgadza.
~123 wp 11-12-2017 20:38
Cmentarz ok ale zarządca dziwny
~pogrzebacz 11-12-2017 21:07
a kiedy powstanie jakaś baza pochowanych tutaj osób ? ? >
~ 11-12-2017 21:15
zarzadca sto procent lepszy od poprzednikow
~poiu 11-12-2017 21:28
Czytam, czytam i ani słówka o T.Steciu. Przypadek ? Z tego co wiem to pochowany jest na tym cmentarzu. Ktoś coś wie ?
~ 11-12-2017 22:20
Trzeba by zrobic porzadny plot od strony ul Marcinkowskiego i pozamiatac chodnik z lisci
~y 12-12-2017 1:53
Piękny to jest na ulicy Krośnieńskiej i zarządzany nie przez czarnych a przez jeleniogórska spółkę , czysto i jest porządek zawsze jest pracownik cmentarza a nie na Jagielońskiej !!!
~Biały 30-10-2018 18:01
do: ~y (1:53)
A ty będziesz pod płotem leżał.
~wyjasnienie 12-12-2017 15:43
Wlasnie poinformowałem, ze ks. Gorszczyk był ekshumowany i pochowany jest w Limanowej. Wg mnie, jeżeli zginal przy ołtarzu, podczas mszy sw. , to powinien być beatyfikowany. Prawda jest taka, ze nie czytałem uważnie-przepraszam.To do "zaboberek"
~Helena B. 29-04-2019 14:17
Czy ktoś wie na którym CM w Jeleniem Górze jest pochowany Olgierd Radwan Swadkowski aktor Teatru w J.G. zm 1963r. Poszukuję krewnego
~Helena B. 29-04-2019 15:53
Przepraszam wkradł się błąd zm. 12.12.1962r. W Jeleniem Górze

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Gdzie są podziemia?

Jak „topniały” cieplickie zbiory

To my mogliśmy mieć Muzeum Zabawek...

Morze... pod Śnieżką

Wizyta gości z Chin i... wpadka

Sonda

Czy majątki żon i dzieci polityków również powinny być jawne?

Oddanych
głosów
695
Tak
80%
Nie
15%
Nie mam zdania
5%